Doğum yaklaştığında aklınıza önce şu soru gelir. Kedi doğum yaparken ne yapılmalı? Çoğu kedi yavrularını hiç yardım almadan doğurur. Yine de bir yavru zarın içinde kalabilir ya da doğum bir noktada takılabilir.
Doğumun evrelerini önceden öğrenirseniz ne zaman bekleyeceğinizi, ne zaman müdahale edeceğinizi ayırt edebilirsiniz. Böylece o gün telaşlanmadan hareket edebilirsiniz.
Kedi doğum yaparken ne yapılmalı?
Anne kedi doğum yaparken yapılması gereken ilk şey, onu uzaktan ve sessizce izlemektir. Ürkütmemek için bir köşede bekleyin, gerekmedikçe yavrulara dokunmayın. Yardımınız ancak anne yavrunun zarını açmazsa, göbek bağını koparmazsa ya da doğum ilerlemezse gerekir.
Doğum başlamadan önce şunları elinizin altında bulundurun:
- temiz ve kuru havlular,
- yumuşak kâğıt havlu,
- üstü örtülü bir sıcak su torbası,
- biberon ya da şırıngayla birlikte yavru kedi süt tozu (inek ya da keçi sütü değil),
- veterinerinizin ve mesai dışında da açık bir kliniğin telefon numaraları.
İlk kez doğuran bir kedinin yanında doğum boyunca birinin bulunması iyi olur. Doğum kutusu sıcak, sessiz ve sizin görebileceğiniz bir köşede durmalıdır. Kutunun nasıl hazırlanacağını hamile kedi bakımını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.
Kedilerde doğum nasıl başlar?
Doğum, rahmin kasıldığı ama kedinin henüz ıkınmadığı (karın kaslarıyla itmediği) bir evreyle başlar. Bu ilk evrede kedi huzursuzlanır, sık sık yatağına gidip gelir ve yatağı eşeler. Mırlayabilir, hızlı soluyabilir, miyavlayabilir ve doğum yolunu sürekli yalayabilir. Kediler genellikle doğumdan önceki son 24 saatte yemeyi de bırakır.
İlk evre, özellikle ilk kez doğuran kedide 36 saate kadar uzayabilir. Ancak 24 saat geçtiği hâlde hiç ıkınma başlamadıysa veterinerinize danışın. Sahibine bağlı kediler bu saatlerde yanlarında olmanızı isteyebilir. Kediniz sizi çağırıyorsa onunla sakin bir sesle konuşabilirsiniz.
Kedi doğumu ne kadar sürer?
Ikınma başladıktan sonra doğum genellikle 6 saat içinde biter, bazen 12 saate kadar sürer. Her yavru için ikinci ve üçüncü evre yinelenir. Yavrular çoğunlukla 10 ile 60 dakika arayla doğar.
| Evre | Ne olur? | Süre | Yapmanız gereken |
|---|---|---|---|
| Birinci evre | Kasılma var, ıkınma yok, kedi huzursuz | 36 saate kadar | Uzaktan izleyin |
| İkinci evre | Su kesesi görünüp patlar, ıkınma başlar, yavru çoğunlukla başı önde gelir | Yavru başına 5–30 dakika | Anne zarı açmazsa yardım edin |
| Üçüncü evre | Eş (plasenta) çıkar, anne çoğunlukla yer | Yavrudan hemen sonra | Eşleri sayın |
| Dinlenme arası | Anne ıkınmaz, yavrularını emzirir, yer ve içer | 24 saate, bazen 36 saate kadar | Anneyi rahatsız etmeyin |
Dinlenme arası uzun sürebildiği için sizi tedirgin edebilir. Anne rahat yatıyor, yavrularını emziriyor ve iştahla yiyorsa bu bekleyiş normal olabilir. Bir süre sonra kedi yeniden ıkınıp kalan yavruları doğurabilir.
Doğururken kedinin yanında durulur mu?
Evet, ama kediyi görebileceğiniz bir uzaklıkta ve sessizce durun. Kedi doğum yaparken odada kalabalık olmamalı, gürültü de yapılmamalıdır. Başka evcil hayvanları odaya sokmayın.
Bazı kedilerde aşırı kaygı, ilk evrede doğumu tümüyle durdurabilir. Böyle bir kedi sürekli miyavlar ve ilgi ister, ama ıkınmaya geçmez. Süreç ilerlemiyorsa veterinere haber verin.
Doğum yapan kediye nasıl yardım edilir?
Anne yavrunun zarını açmıyorsa yavruyu siz temizlersiniz. Zar birkaç dakika içinde açılmazsa yavru boğulabilir. Önce ellerinizi yıkayın, sonra şu adımları izleyin:
- Zarı yavrunun başından temiz, yumuşak kâğıt havluyla sıyırın.
- Burnunu silin, ağzını açıp içindeki sıvıyı temizleyin.
- Başını gövdesinden biraz aşağıda tutarak sıvının akmasını sağlayın.
- Yavruyu temiz bir havluyla küçük daireler çizerek ovun ve nefes almasını uyarın.
- Düzenli nefes alan yavruyu kurulayın ve annesinin yanına bırakın.
Sıvıyı çıkarmak için yavruyu sallamayın, bu hareket beynine zarar verebilir. Dili pembe olan yavru büyük olasılıkla yeterince oksijen alıyordur, mavimsi dil ise bir sorun olabileceğini gösterir.
Bazen yavru yarıya kadar çıkar ve anne yorgun düşer. Yavru birkaç saniye içinde çıkmazsa onu temiz ellerinizle aşağı doğru hafifçe çekebilirsiniz. Çekerken anne acı duyuyorsa ya da yavru çıkmıyorsa durun ve hemen veterinerle görüşün. Doğuma elinizle yardım ettiyseniz veterinere de danışın, çünkü yavruda enfeksiyon riski artabilir ve anne yavruyu reddedebilir.
Kedi doğumunda göbek bağı kesilir mi?
Hayır, makasla kesmeniz gerekmez, çünkü anne göbek bağını (kordonu) dişleriyle koparır. Anne bunu yapmazsa kordonu yavrunun karnından en az 2,5 santim uzakta, iki elinizin baş ve işaret parmaklarıyla ezerek koparabilirsiniz. Bu ezme hareketi, annenin ısırması gibi kanamayı azaltabilir.
Koparırken kordonu yavruya yakın yerinden sıkıca tutun ve yavruyu kordondan çekmeyin. Çoğu durumda kordonu iple bağlamanız da gerekmez.
Ikınan ama doğuramayan kediye ne yapılır?
Kediniz doğum yaparken 20–30 dakika güçlü ıkınmasına rağmen yavru gelmiyorsa yapılması gereken ilk iş veterineri aramaktır. İri ya da ters duran bir yavru doğum yolunu tıkıyor olabilir. Zor doğum bazı ırklarda, örneğin British Shorthair ve Ragdoll'da, diğerlerine göre daha sık görülebilir. Anne kediniz bu ırklardan biriyse veterinerinizin acil durum numarasını doğumdan önce telefonunuza kaydedin.
Şu durumlarda da beklemeden veterinerinizi arayın:
- doğum yolunda görünen yavru, 10 dakikalık güçlü ıkınmaya rağmen çıkmıyorsa,
- ilk evre 24 saati geçtiği hâlde ıkınma başlamadıysa,
- bir yavrudan sonra bir saat geçtiği hâlde yeni yavru gelmiyorsa,
- yavrudan önce yeşilimsi ya da olağan dışı renkte akıntı geliyorsa,
- taze kan 10 dakikadan uzun süre geliyorsa,
- anne birden güçsüz düşerse ya da acıyla bağırırsa.
Bir saatlik bekleyişte anne sakin ve yavrularıyla ilgileniyorsa bu dinlenme arası olabilir. Kuşkunuz varsa durumu veterinerinize telefonla anlatın.
Kedinin doğumu bittiğini nasıl anlarız?
Doğum bitince anne ıkınmayı bırakır ve yatışır. Yavrularını yalar, burnuyla dürter ve mırlar. Ancak dinlenme arasındaki kedi de aynı biçimde davranır, bu yüzden tek bir işarete güvenmeyin. Şu işaretler birlikte görülüyorsa doğum büyük olasılıkla bitmiştir:
- Çıkan eş sayısı doğan yavru sayısına eşit.
- Anne ıkınmıyor, rahat yatıyor ve yavrularını emziriyor.
- Karın belirgin biçimde küçülmüş ve içinde hareket sezilmiyor.
Hâlâ iri görünen bir karında hareket seziliyorsa içeride yavru kalmış olabilir. Gebeliğin yaklaşık 45. gününden itibaren veteriner, röntgenle yavru sayısını önceden belirleyebilir. Bu sayıyı biliyorsanız doğumun bittiğinden emin olmak kolaylaşır.
Anne kedi plasentayı çoğunlukla hemen yediği için eşleri saymak zor olabilir. Bu yüzden kedi doğum yaparken yapılması gerekenlerden biri, doğan her yavruyu ve çıkan her eşi kâğıda not etmektir. Bir yavrunun eşi 4 ile 6 saat içinde çıkmazsa veterinere başvurun. İçeride kalan eş enfeksiyona yol açabilir.
Doğum yapan kediye ne verilir?
Anneye doğumdan sonra kalorisi, proteini ve yağı yüksek, kolay sindirilen bir mama verin. Kaliteli bir yavru maması bu ihtiyacı karşılar ve emzirme boyunca verilebilir. Taze su ve kum kabını yatağın yakınında bulundurun.
Yavrular doğar doğmaz emmeye başlamalıdır. Yarım saat içinde emmeyen yavruyu nazikçe annesinin memesine yönlendirin. Yönlendirmenize rağmen emmezse hemen veterinerle iletişime geçin, çünkü yeni doğan yavru ilk iki saat içinde süt almalıdır. Annenin ilk gün verdiği sütü (kolostrum), yavruların ilk haftalarda hastalıklara karşı korunmasına yardımcı olur.
Yeni doğan bir yavru genellikle 90 ile 110 gram ağırlığındadır. Anne sakinse yavruları sessizce tartıp ağırlıklarını not edebilirsiniz. Odayı sıcak, yatağı temiz ve kuru tutun, kirlenen örtüleri doğum bitince değiştirin.
Anne ilk haftalarda yavrularını korumaya çalışır, bu yüzden onlara gerekmedikçe dokunmayın. Yavruları sık sık elinize almak annenin onları reddetmesine yol açabilir. Kendini güvende hissetmeyen anne yavrularını başka bir yere taşıyabilir. Anneyi durdurmayın, yavruları taşıyacağı köşeye sıcak ve sessiz bir yatak hazırlayın.
Yavrularınızı sahiplendirmek istiyorsanız kedi ilanları sayfamızdan yararlanabilirsiniz.
