Sokakta tasmasıyla yürüyen minik bir köpeğe çoğumuz "süs köpeği" deriz. Oysa bu köpekler evde süs eşyası gibi durmaz. İnsanlar onları yüzyıllar boyunca sarayda, konakta ve gemide hep yakınlarında bulunsun diye seçti. Bugün de süs köpeği cinslerinin çoğu en çok sahibinin yanında olmak ister.
Süs köpeği nedir?
Süs köpeği, av ya da bekçilik için değil, insana eşlik etmek için yetiştirilmiş küçük ırkların genel adıdır. Halk bunlara "fino" ya da "kucak köpeği" de der. Bu ırkların bir kısmı hep küçük boyluydu. Bir kısmı ise Poodle gibi iri bir ırkın küçültülmüş hâlidir.
Süs köpeklerini kiloya göre iki gruba ayırabiliriz. Oyuncak (toy) ırklar yetişkinken çoğunlukla 1–4 kg ağırlığındadır. İkinci gruptakiler ise 4–14 kg arasındadır.
Ortak özellikleri insana düşkünlüktür. Çoğu yalnız kalmayı sevmez ve evde sahibinin peşinden odadan odaya dolaşır. Maltipoo, Morkie ve Cavapoo gibi melezler de bu grupta yer alır. Bunlar ya iki küçük ırkın ya da küçük bir ırkla Poodle'ın çiftleşmesinden doğar.
Tek tabloda 24 süs köpeği cinsi
Aşağıdaki tabloda süs köpeği cinslerini, sitemizde en çok ilan verilenden en az ilan verilene doğru sıraladık. Kilo sütunu yetişkin bir köpeğin olağan ağırlık aralığını gösterir. Melezlerde aralık geniştir, çünkü yavru iki ebeveynden farklı oranlarda özellik alır.
| Irk | Yetişkin kilo | Köken | Tüy yapısı |
|---|---|---|---|
| Toy Poodle | 2–4 kg | Fransa | Kıvırcık |
| Pomeranian | 1,4–3,2 kg | Almanya | Kabarık, çift katlı |
| Maltese Terrier | 3–4 kg | Akdeniz | Uzun, ipeksi |
| Maltipoo | 2,3–9 kg | Melez | Dalgalı ya da kıvırcık |
| French Bulldog | 8–14 kg | Fransa | Kısa |
| Pug | 6,3–8,1 kg | Çin | Kısa |
| Chihuahua | 1–3 kg | Meksika | Kısa ya da uzun |
| Pekinez | En fazla 5,4 kg | Çin | Uzun, gür |
| Morkie | 1,8–3,6 kg | Melez | Uzun, ipeksi |
| Yorkshire Terrier | 1,8–3,2 kg | İngiltere | Uzun, ipeksi |
| Cavalier King Charles | 5,4–8 kg | İngiltere | Orta uzunlukta, ipeksi |
| Yorkipoo | 1,3–7 kg | Melez | Dalgalı ya da kıvırcık |
| Pincher | 4–6 kg | Almanya | Kısa, parlak |
| Shih Tzu | 4,5–8 kg | Tibet | Uzun, gür |
| Papillon Köpek | 2–5 kg | Fransa, Belçika | Uzun, ipeksi |
| Bişon Çuha Köpeği (Bichon Frise) | Yaklaşık 5 kg | Fransa, Belçika | Kıvırcık |
| Kokoni | 4–8 kg | Yunanistan | Orta uzunlukta, yumuşak |
| Boston Terrier | 5,4–11,3 kg | ABD | Kısa |
| Lhasa Apso | 5–8 kg | Tibet | Uzun, sert |
| Tüysüz Çin Köpeği | 3,5–5,5 kg | Çin | Tüysüz ya da uzun tüylü |
| Affenpinscher | 4–6 kg | Almanya | Sert, tel gibi |
| Cavapoo | 5–11 kg | Melez | Kıvırcık ya da dalgalı |
| Havanese | 3,2–5,9 kg | Küba | Uzun, ipeksi |
| Rus Finosu | 3,2–4,1 kg | Rusya | Uzun, bukleli |
Tablodaki en belirgin ayrım tüy yapısındadır. Uzun tüylü bir köpeği her gün taramak gerekir, kısa tüylü olanda haftada bir fırçalamak yeter. Yaygın ırkları aşağıda tüy yapısına göre iki bölümde, az bilinenleri ise üçüncü bölümde topladık.
Uzun ve kıvırcık tüylü süs köpekleri
Bu bölümdeki süs köpeği cinsleri Türkiye'de en çok tercih edilenler arasındadır. Kabarık ya da ipeksi tüyleri onları oyuncak bir ayıya benzetir. Ancak bu tüyler zaman ister, düzenli taranmazsa dolaşır ve keçeleşir.
Toy Poodle
Kıvırcık tüyünü az döker, evi tüye boğmaz. Komutları çabuk kavrar ve oyunla öğretilen her şeyi kısa sürede tekrarlar. Yetiştiriciler, yüzü yuvarlak ve gözleri iri olan tipe "baby face" ya da "ayı surat" der. Tüyü uzadıkça birkaç haftada bir tıraş ister.
Pomeranian
Alman Spitz türlerinin en küçüğüdür. Kabarık, çift katlı tüyü ve sivri yüzü ona küçük bir tilki görünümü verir. Bu gür örtü onu olduğundan iri gösterdiği için kilosunu göz kararıyla değil, tartıyla izlemek gerekir. Özgüvenlidir ve kapı çaldığında havlamadan duramaz.
Maltese Terrier
Akdeniz'in en eski kucak köpeklerinden biridir. Uzun, düz ve ipeksi bir tüyü vardır. Alt tüyü olmadığı için tüy dökümü azdır. Açık rengi yüzünden göz altındaki gözyaşı izi kolay belli olur.
Maltipoo
Maltese Terrier ile Toy ya da Minyatür Poodle'ın melezidir. Boyu ve tüyü, köpeğin hangi ebeveyne çektiğine göre değişir. Kilosunun 2,3 ile 9 kg arasında geniş bir aralıkta kalması bundandır. Tüyü çoğunlukla dalgalı ya da kıvırcıktır. Poodle tarafı ağır bastıkça köpek daha az tüy bırakır.
Yorkshire Terrier
İngiltere'nin kuzeyinde, 1850'lerde dokuma işçileri arasında gelişen bir teriyerdir. Zamanla soylu evlerin gözdesi oldu. Gövdesi koyu çelik mavisi, başı ve bacakları altın sarısı renktedir. Teriyer cesaretini korur ve yabancıyı hemen fark eder.
Shih Tzu
Kökleri Tibet'e dayanır, ama ırk Çin imparatorluk sarayında gelişti. Uzun, gür tüyünü her gün taramak gerekir. Gözlerine düşen tüyü ya kısa kesmek ya da tepede toplamak gerekir. Dost canlısıdır, uzun süre yalnız kalmaktan ise hoşlanmaz.
Pekinez
Antik Çin'de yalnızca imparatorluk sarayının mensupları bu köpeğe sahip olabilirdi. Aslanı andıran başı ve yuvarlanır gibi yürüyüşüyle göze çarpar. Basık yüzü sıcak havada nefes almasını zorlaştırır. Vakur ve bağımsız bir karakteri vardır, kucakta durmayı her zaman istemez.
Bişon Çuha Köpeği
Kıvırcık ve yumuşak tüyüyle bir pamuk topuna benzeyen Fransız-Belçika ırkıdır. Siyah gözleri ve burnu, beyaz başın üzerinde küçük bir üçgen oluşturur. Uyumlu bir köpektir ve yeni insanlara çabuk ısınır.
Morkie
Resmî ırk standardı olmayan bu melez, Maltese Terrier ile Yorkshire Terrier'in çiftleşmesinden doğar. Uzun, ipeksi tüyü Yorkshire Terrier'inkine benzer ve düzenli tarama ister. Sevecen bir köpektir, ama teriyer tarafından gelen inatçı bir yanı da vardır.
Yorkipoo
Adı, Yorkshire Terrier ile Poodle'ın adlarının birleşiminden gelir. Poodle ebeveyni sayesinde genellikle az tüy bırakır. Aynı batından çıkan iki yavru bile farklı boyda ve tüyde büyüyebilir. Yabancı bir ses duyduğunda havlayarak uyarma alışkanlığı belirgindir.
Kısa tüylü süs köpekleri
Bu süs köpeği cinslerinde tüy bakımı kolaydır. Çoğu kişi kısa tüyün dökülmediğini sanır, oysa bu köpekler de yıl boyu tüy bırakır.
French Bulldog
Fransa'da gelişen, boğa köpeklerinin akrabası, tıknaz ve kaslı bir ırktır. Yarasa kulakları ve basık yüzüyle ilk bakışta ayırt edilir. Sakin bir ev köpeğidir, uzun yürüyüş istemez. Kısa burnu yüzünden sıcakta çabuk yorulur, yazın yürüyüşleri sabahın ve akşamın serin saatlerine kaydırmak iyi olur.
Pug
Kare gövdesi, kırışık yüzü ve kıvrık kuyruğuyla bilinen bu ırkı yüzyıllar önce Hollandalı tüccarlar Çin'den Avrupa'ya getirdi. Gümüş, kayısı, açık sarı ve siyah renklerde olur, yüzünde koyu bir maske vardır. Basık yüzü nefes almasını zorlaştırır ve fazla kilo bu güçlüğü artırır. Porsiyonu ölçülü tutmak bu yüzden önemlidir.
Chihuahua
Dünyanın en küçük köpek ırklarından biri Meksika'dan gelir. Elma biçimli kafası, iri gözleri ve dik kulakları vardır. Kısa ve uzun tüylü iki tipi bulunur. Minik bedenine karşın cesurdur ve sahibini korumaya kalkışır.
Pincher
Birçok kişi onu Minyatür Pinscher adıyla tanır. Almanya'da ahırlarda fare avlamak için kullanılan küçük köpeklerden gelir. Kısa, parlak tüyü kızıl ya da siyah üzerine kahverengi lekelidir. Hareketli ve tetikte bir köpektir, evde sürekli nöbet tutar.
Boston Terrier
1870'lerde Boston şehrinde ortaya çıkan bir Amerikan ırkıdır. Siyah ya da kaplan çizgili gövdesindeki beyaz göğüs ve yüz çizgisi ona smokin giymiş bir görünüm verir. Kısa burnu sıcakta zorlanmasına yol açar, iri gözleri de kolay yaralanır.
Daha az bilinen süs köpekleri
Bu bölümdeki süs köpeği cinsleriyle Türkiye'de daha seyrek karşılaşırsınız. Yavru bulmak için çoğu zaman birkaç ay beklemek gerekir.
Papillon
Fransızcada kelebek anlamına gelen adını saçaklı, dik kulaklarından alır. Tüyünün zemini beyazdır, üzerinde renkli lekeler bulunur. Oyunla öğretilen numaraları sever, boş kaldığında ise çabuk sıkılır.
Cavalier King Charles
İngiltere Kralı II. Charles bu küçük spanyelleri çok sevdiği için ırk onun adını taşır. Spanyel atalarından gelen sportif bir yanı vardır, evde ise sakin ve sevecendir. En belirgin özellikleri büyük, tatlı bakışlı gözleri ve ipeksi kulaklarıdır. Kestane-beyaz, üç renkli, koyu kızıl ve siyah-kahverengi renklerde görülür.
Havanese
Küba'nın ulusal köpeği olarak bilinir, kökeni ise Batı Akdeniz'e dayanır. Bol ve ipeksi tüyü yetişkinlikte 12–18 cm uzunluğa ulaşır. Oyuncu ve hareketli bir köpektir.
Lhasa Apso
Tibet'te saraylarda ve manastırlarda nöbet tutmuş, küçük ama kararlı bir köpektir. Uzun ve sert dış tüyü ile yoğun alt tüyü onu soğuktan korur. Ailesine bağlıdır, yabancılara karşı temkinlidir. Yavruyu erken yaşta insanlarla ve başka hayvanlarla tanıştırmak bu nedenle önemlidir.
Kokoni
Eski Yunan vazolarında bugünkü Kokoni'ye benzeyen küçük köpek figürleri vardır. Yunanistan'da aileler bu köpekleri çok eski zamanlardan beri evlerinde besler. Gövdesi boyundan uzundur ve kuyruğunu yarım daire biçiminde taşır. Koruma içgüdüsü güçlüdür, bir tehlike sezince hemen havlar.
Rus Finosu
Sovyetler döneminde Moskova ve Leningrad'daki köpek severler bu ırkı geliştirdi. Dalgalı ya da bukleli uzun tüyü ve belirgin sakal-bıyığıyla göze çarpar. İnsana çok bağlıdır, yalnız kalmaya dayanamaz.
Tüysüz Çin Köpeği
İnce kemikli ve zarif yapılı bu Çin ırkının iki tipi vardır: biri başı, ayakları ve kuyruğu dışında tüysüzdür, diğeri ise uzun ve yumuşak tüylüdür. Güneş tüysüz tipin derisini yakabilir, kuruyan deri de düzenli nemlendirme ister.
Affenpinscher
Adı Almanca "maymun pinscheri" anlamına gelir, çünkü sert tüylü yüzü bir maymunu andırır. Tel gibi tüyü çok bakım istemez, ama düzenli taramak gerekir. Meraklıdır ve evde her şeyin peşine düşer.
Cavapoo
Cavalier King Charles ile Poodle'ın melezidir. Zekâsını Poodle tarafından, yumuşak mizacını Cavalier tarafından alır. Kıvırcık ya da dalgalı tüyünü az döker. Kilosu 11 kg'a kadar çıkabildiği için süs köpeklerinin iri olanlarındandır.
Beyaz ve kahverengi süs köpekleri
Akla ilk gelen beyaz süs köpeği Maltese Terrier'dir, çünkü bu ırkın beyazdan başka rengi yoktur. Bişon Çuha Köpeği'nin standardı da yalnızca beyazı kabul eder. Toy Poodle, Pomeranian, Maltipoo ve Havanese'in de beyaz bireyleri vardır.
Sitemizdeki ilanlarda kahverengi tonlarda en sık görünen ırk Toy Poodle'dır. Bu ırkta kayısı ve çikolata renkleri yaygındır. Pomeranian'ın turuncu ve kahve tonları, Rus Finosu'nun kahverengiden kreme uzanan renkleri ve Kokoni'nin altın tonu da bu tonlar arasındadır.
Renk tek başına köpeğin sağlığı ya da karakteri hakkında bilgi vermez. Yavru seçerken renkten önce sağlık kayıtlarını ve mizacını öğrenmek daha önemlidir.
En küçük süs köpeği hangisi?
En küçük süs köpeği Chihuahua'dır. Yetişkin bir Chihuahua 1–3 kg ağırlığındadır, ideal kilosu 1,5–2,5 kg'dır. Onu 1,4–3,2 kg ile Pomeranian ve 1,8–3,2 kg ile Yorkshire Terrier izler. Morkie ve Toy Poodle da genellikle 4 kg'ı geçmez.
"Mini" ya da "teacup" diye sunulan, standardın çok altında kalan yavrulardan uzak durmak gerekir. Böyle yavrular, standart boydaki yavrulara göre sağlık sorunlarına daha açık olabilir. Yetişkin boyunu yavrunun görünüşü değil, anne ve babasının ölçüleri gösterir.
Süs köpekleri ne yer?
En uygun besin, küçük ırklar için üretilmiş kaliteli bir köpek mamasıdır. Taneleri küçük çeneye uygun boyuttadır. Küçük ırkların vücut ağırlığına göre enerji ihtiyacı yüksek olduğu için bu mamalar sıradan köpek mamasından daha fazla enerji içerir. Günlük miktarı mama paketindeki besleme tablosuna göre ayarlayın, emin değilseniz veterinere sorun.
Öğün sayısı yaşa göre değişir. Süs köpeği yavruları ilk aylarda günde 4–6 küçük öğün yer, büyüdükçe öğün sayısı azalır. Yetişkinlerde günde 2 öğün yeterlidir. Fazla kilo eklemleri ve sırtı zorlar. Birkaç yüz gramlık artış bile 2 kg ağırlığındaki bir köpek için önemli bir yüktür. Ödül olarak verdiğiniz mamayı da günlük miktara dahil edin.
Sofradaki bazı yiyecekler köpekler için zehirli ya da tehlikelidir. Küçük bir süs köpeğinde bunların az miktarı bile ciddi sorun çıkarabilir:
- Çikolata ve kahve
- Üzüm ve kuru üzüm
- Soğan ve sarımsak
- Ksilitol (şeker yerine kullanılan bir tatlandırıcı) içeren sakız ve şekersiz ürünler
- Pişmiş kemik (zehirli değildir, ama kırılıp ağzı, boğazı ve bağırsağı yaralayabilir)
Süs köpeği bakımı nasıl yapılır?
Tırnak, göz çevresi, kulak ve banyo bakımı her süs köpeğinde düzenli yapılmalıdır. Tüy bakımı ırka göre değiştiği için onu yukarıda tüy yapısına göre anlattık. Aşağıdaki maddeler ise tarama dışındaki bakım işlerini kapsar.
- Tırnak: Evde halı ve parkede yürüyen küçük köpeklerin tırnakları kendiliğinden pek aşınmaz. Köpek yürürken yerde tıkırtı duyuyorsanız tırnak kesme zamanı gelmiştir. Çoğu köpekte tırnak kesimi 3–4 haftada bir gerekir.
- Göz çevresi: Maltese ve Shih Tzu gibi uzun tüylü ırklarda gözyaşı göz altındaki tüyü kızıl kahveye boyar. Göz çevresini her gün nemli bir bezle silmek bu lekeyi azaltır.
- Kulak: Sarkık ve tüylü kulaklı ırklar kulak iltihabına yatkındır, çünkü nem kulak kanalında kalabilir. Kulağın içini düzenli kontrol edin, kötü koku alır ya da kızarıklık görürseniz köpeği veterinere götürün.
- Banyo: Banyo sıklığı tüy yapısına ve yaşam düzenine göre değişir. Çoğu köpek için 4–8 haftada bir banyo yeterlidir. Gereğinden sık yıkamak derinin doğal yağını azaltıp tüyü de kurutabilir.
- Soğuk hava: Kısa tüylü küçük ırklar, özellikle Chihuahua ve Pincher, soğuktan çabuk etkilenir. Kışın dışarı çıkarken köpeğe mont ya da kazak giydirmek işe yarar.
Süs köpeklerinde sık görülen sağlık sorunları
Küçük gövde, süs köpeği cinslerinin çoğunu bazı hastalıklara yatkın kılar. En sık görülen beşi şöyle:
- Diz kapağı kayması: Kapak yuvasından çıkınca köpek birkaç adım boyunca arka bacağını kaldırarak yürür. Toy Poodle, Yorkshire Terrier, Chihuahua ve Pomeranian bu soruna yatkındır.
- Diş sorunları: Küçük çenede dişler sıkışık durur ve diş taşı çabuk birikir. Dişleri düzenli fırçalamak bu riski azaltır.
- Düşük kan şekeri: Toy ırk yavrularının midesi küçük, metabolizması hızlıdır. Uzun süre aç kalırlarsa halsizleşirler ve titrerler.
- Solunum güçlüğü: Pug, French Bulldog, Pekinez ve Boston Terrier gibi basık yüzlü ırklar sıcakta ve kilo aldıklarında nefes almakta zorlanır.
- Göz sorunları: İri ve çıkık gözlü ırklarda göz yüzeyi kolay tahriş olur. Lhasa Apso ve Shih Tzu kalıtsal göz hastalıklarına da yatkındır.
Yavru alırken anne ve babanın diz ve göz taramasından geçip geçmediğini sorun. Bu bilgi, yavrunun ileride karşılaşabileceği riskler hakkında fikir verir.
Hangi süs köpeği size uygun?
Seçiminizi en çok günlük düzeniniz belirler. Tüy bakımına her gün zaman ayıramıyorsanız kısa tüylü bir ırk sizi daha az yorar. Evde gün boyu kimse yoksa Shih Tzu ve Rus Finosu gibi yalnız kalmaktan hoşlanmayan ırklardan kaçının.
Komşularınızı rahatsız etmek istemiyorsanız havlamaya yatkın ırkları baştan eleyin. Yorkshire Terrier ve Yorkipoo teriyer kökeninden, Pomeranian ise tetikte yapısından dolayı ses çıkaran her şeye havlar. Havlama, enerji ve bakım düzeylerini karşılaştırmak isterseniz Küçük köpek ırkları: apartmana uygun 12 seçenek yazımız yol gösterir.
Bir ırka karar verdiyseniz sıradaki adım uygun bir yavru bulmaktır. Güncel yavru ilanlarını ve ırklara göre fiyat aralıklarını Köpek İlanları sayfasında görebilirsiniz.
