İngiliz Setter

İngiliz Setter, Büyük Britanya kökenli, orta boy, zarif ve uzun ipeksi tüylü bir av köpeği ırkıdır. Adını, av kuşunu bulduğunda çömelerek işaret etme (set) davranışından alır; bu davranış İngiliz Pointer'ın dik durarak işaret etmesinden farklıdır.

İngiliz Setter, işaretleyen av köpekleri (Group 7) grubunda, İngiliz ve İrlanda pointer ile setterleri bölümünde (Section 2.2) sınıflandırılır ve 1963'ten beri uluslararası düzeyde kesin olarak tanınır; köken ülkesi Büyük Britanya'dır. Bugünkü görünümünün şekillenmesinde 19. yüzyıl yetiştiricisi Edward Laverack'in etkisi büyük olmuştur; ırkın karakteristik benekli tüy deseni "belton" adıyla anılır ve bu isim Northumberland'daki bir köy adından gelir. Ayrıca ırk, avı sesle değil sessiz duruşuyla bildirecek biçimde seçilmiştir. Bu köken, bugünkü bireylerde güçlü koku takibi olarak kendini gösterir.

Aşağıdaki tablolarda fiyat aralıklarını, fiziksel ölçülerini, karakter eğilimlerini ve sahiplenme öncesi kontrolleri bulacaksınız. Bağlantıları sayfanın sonunda listeledik.

İngiliz Setter Fiyatları

İngiliz Setter'da en sık rastlanan fiyat aralığı 24.000 TL – 65.000 TL'dir. Bu, tipik bir yavrunun fiyatını gösterir, üst sınır değildir; şecereli ve sergi kalitesi bireylerde fiyat bunun üzerine çıkabilir. Bu rakamlar ölçülmüş bir pazar ortalaması değildir; piyasa gözlemine dayanan bir tahmindir. Buna karşılık sahiplendirme ilanlarında ücret ödemeden de İngiliz Setter bulmak mümkündür.

İngiliz Setter'da fiyatı üç etken belirler: benek (belton) tonu ve soy kütüğü kalitesi, yaş ve belge durumu. Bu yüzden üçünü ayrı tablolarda gösterdik.

Kaliteye Göre İngiliz Setter Fiyatları

İngiliz Setter'ın ırk standardında mavi belton, turuncu belton, limon belton, karaciğer belton ve üç renkli (tan katmanlı) desenler kabul edilir; vücutta yoğun renk lekesi olmayan, ince benekli (belton) bireyler standartta tercih edilir. Standarda uygun, dengeli benekli bireyler daha yüksek fiyatlanır. Yoğun renk lekesi taşıyan bireyler ise daha uygun fiyata bulunur. Örneğin belgesiz ve soy bilgisi sınırlı yavrular tablonun en alt bandında kalır.

Tablo notu: Fiyatlar Türkiye'deki ilan piyasasına göre hazırlanmış tahmini aralıklardır, ölçülmüş bir ortalama değildir. Benek tonu tek başına sağlık ya da karakter göstergesi değildir.

Yaşa Göre İngiliz Setter Fiyatları

İngiliz Setter'da yaş ilerledikçe fiyat genellikle geriler, çünkü çoğu alıcı bir yavru büyütmeyi tercih eder. Uzun tüylerin tam olgunluğa ulaşması bir-iki yıl sürdüğü için genç yetişkin bireyler de değerini büyük ölçüde korur. Üç yaşından sonra bu gerileme daha belirgin hâle gelir. Yedi yaş üzeri bireyler bu yüzden en düşük fiyat aralığında yer alır.

Tablo notu: Tabloda iki aydan küçük yavru yoktur; bu yaştan önce anneden ayrılmış bir yavru için fiyat vermek erken bir değerlendirmedir. Fiyatlar tahminidir, ölçülmüş bir ortalama değildir.

Belge Durumuna Göre İngiliz Setter Fiyatları

İngiliz Setter'da belge, soy kaydının yanında ebeveynlerin kalça displazisi taramasından ve işitme testinden geçip geçmediğini de gösterebilir; işitme testi, ırkın beyaz zeminli tüy yapısıyla ilişkili sağırlık riski nedeniyle önemlidir. Bu taramalar yapılmışsa fiyat tablonun üst bandına yaklaşır. Öte yandan ebeveyn bilgisi olmayan belgesiz yavrular en düşük aralıkta kalır. Ebeveynleri görülebilen yavrular ise bu iki grubun arasında fiyatlanır.

Tablo notu: Şecere, soy kaydını gösteren resmî belgedir; sağlıklı olduğunu tek başına kanıtlamaz. Belgenin düzenlendiği kayıt kuruluşunu ve ebeveyn sağlık taraması bilgisini ayrıca doğrulayın.

İngiliz Setter Özellikleri

İngiliz Setter, orta boylu, düzgün hatlı ve hareketinde zarafet gösteren bir av köpeğidir; canlı oyun içgüdüsü ve son derece dostane mizacıyla tanınır. Uzun ve ipeksi tüyü kulaklarda, göğüste ve bacaklarda püsküllenir. Ayrıca yabancılara karşı bile dostane davranır. Bu yüzden bekçi köpeği arayanlar için doğru tercih değildir. Aşağıdaki infografik ırkın ölçülerini, gövde yapısını ve karakter eğilimlerini bir arada özetliyor.

İnfografik notu: Buradaki bilgiler FCI'nin yayımladığı ırk standardı ile genel karakter değerlendirmelerine dayanır. Fiziksel yapı ve davranış; köpeğin cinsiyetine, yaşına, genetik geçmişine ve sosyalleşme sürecine göre değişebilir.

İngiliz Setter Fiziksel Özellikleri

İngiliz Setter'da cidago yüksekliği erkeklerde 65-68 santimetre, dişilerde 61-65 santimetre arasındadır. Kafa yüksekte taşınır, uzun ve makul incelikte; kafatası kulaktan kulağa oval, alın çöküntüsü (stop) belirgindir. Ağırlık ise dişilerde yaklaşık 20-25, erkeklerde 25-30 kilogram civarındadır. Bunun yanında gövdesi kısa ve düz sırtlı, göğsü geniş ve derindir.

Tablo notu: Resmî standartlarda kesin bir kilogram aralığı verilmez, bu yüzden ağırlık satırında yaklaşık değerler kullanılmıştır.

İngiliz Setter Karakter Özellikleri

İngiliz Setter'ın karakteri "çok aktif, keskin av duygusu taşıyan; son derece dostane ve iyi huylu" olarak tanımlanır; bu tanım, ırkın hem sahada hem de ev ortamında gösterdiği dengeyi özetler. Çünkü bu ırk, sürü hâlinde diğer köpeklerle çalışabilecek biçimde yetiştirilmiştir. Bu yüzden ev dışındaki köpek karşılaşmalarında genellikle sorun çıkarmaz. Buna karşılık yalnız kalmaya toleransı düşüktür ve insan yakınlığı arar.

Puanlama 5 tam puan üzerindendir; bir özelliğin gücünü gösterir, iyi ya da kötü olduğunu göstermez.

Tablo notu: Derecelendirmeler FCI'nin resmî puanları değildir; standart metnindeki genel ırk eğilimlerinin 5 üzerinden özetidir. Her köpeğin karakteri genetik yapısına, yaşına ve özellikle eğitim sürecine göre değişir.

İngiliz Setter Bakımı

İngiliz Setter'ın bakımı, uzun ve ipeksi tüyü nedeniyle Pointer'a göre daha fazla zaman ister; ancak asıl dikkat isteyen nokta kulak, göğüs ve bacaklardaki püsküllü tüylerin keçeleşmeden korunmasıdır. Örneğin tırnak kesimi iki haftada bir yapılır. Diş temizliğinde ise köpeğe özel macun kullanılır. Aşağıda tüy, beslenme ve sağlık kontrolüne dair düzenli yapılması gerekenleri bulacaksınız.

Tüy ve Cilt Bakımı

İngiliz Setter'ın uzun ve ipeksi tüyü haftada en az iki-üç kez taranmalıdır; özellikle kulak arkası, koltuk altı ve kuyruk altı gibi sürtünmeye açık bölgeler keçeleşmeye eğilimlidir. Ayrıca düzenli tarama ölü tüyleri toplar ve eve dökülen miktarı azaltır. Tarama sırasında ciltte kızarıklık olup olmadığını da kontrol edin. Böylece olası cilt sorunlarını erken aşamada fark edersiniz.

Aylık banyo tüylerin temizliğini korur, ama aşırı sık yıkama doğal yağ dengesini bozabilir. Sarkık kulak yapısı nedeniyle kulak içi düzenli kontrol edilmelidir.

Tablo notu: Bakım sıklıkları genel önerilerdir. Bu ırkta en sık gözden kaçan nokta püsküllü tüylerin keçeleşmesidir; ihmal edildiğinde tüy derive yakın noktada sıkışıp cilt tahrişine yol açabilir.

İngiliz Setter Beslenmesi

İngiliz Setter'da beslenmenin ırka özgü bir formülü yoktur; yüksek enerji seviyesini destekleyebilmesi için hayvansal proteini bol, kaliteli bir mama tercih edilmelidir. Uzun tüyün sağlıklı kalması için omega yağ asitleri de beslenmede önemli bir yer tutar. Yavru dönemde günlük öğün sayısı dörttür. Yetişkinlikte ise bu sayı ikiye iner.

Tablo notu: Öğün sayıları genel bir çerçevedir. Bu ırkta egzersiz düzeyi porsiyon miktarını doğrudan etkiler; sedanter bir yaşam tarzında kalori fazlası hızla kilo alımına dönüşür.

İngiliz Setter Egzersiz İhtiyacı

İngiliz Setter enerjik ve dayanıklı bir av köpeğidir; bu nedenle günde en az 1 saatlik yürüyüş, koşu veya oyun ihtiyacı vardır. Özellikle açık alanda serbest koşu, bu ırkın enerjisini dengelemesi için faydalıdır. Bu süre tek seferde değil, gün içine bölünerek de verilebilir. Ancak yavru dönemde eklem gelişimi için aşırı zıplamayı sınırlamak gerekir.

Av içgüdüsü güçlü olduğu için kokuyu takip etmeye başladığında çevresini unutabilir; bu nedenle çitli olmayan açık alanlarda tasmasız bırakmak güvenli değildir. Ayrıca zihinsel uyarım için koku odaklı oyunlar da bu ırk için faydalıdır.

İngiliz Setter Sağlık Sorunları

İngiliz Setter genel olarak sağlam bir ırktır, ama birkaç kalıtsal risk taşır. Bunların bir kısmı iskelet yapısından, bir kısmı ise ırkın karakteristik beyaz zeminli tüy deseniyle ilişkilidir. Örneğin kalça ve dirsek displazisi iskelet kaynaklı sorunlar arasındadır. Hipotiroidi ve deri alerjileri de bilinen yatkınlıklardandır.

Tablo notu: Bu liste bir teşhis aracı değildir; her İngiliz Setter bu durumları yaşamaz. Belirti fark ettiğinizde tek doğru adım veteriner hekime başvurmaktır.

İngiliz Setter Kaç Yıl Yaşar?

İngiliz Setter'ın ortalama yaşam süresi genel kaynaklarda 10-12 yıl civarında verilir; bu, benzer boydaki av köpekleri arasında ortalama bir aralıktır. Düzenli sağlık taraması, özellikle işitme testi, uzun vadeli refahı doğrudan etkiler. Dengeli beslenme ile düzenli egzersiz bu sürenin uzamasına katkı sağlar. Ayrıca kilo kontrolü, ileri yaşta eklemlere binen yükü azaltır.

İngiliz Setter Yavru

İngiliz Setter yavruları doğuştan neşeli ve insana düşkündür; keskin bir av duygusuyla geliştirilen bu ırk, yavruluktan itibaren koklama ve keşfetme dürtüsünü belirgin biçimde gösterir. Bu dönemde yavrular günün büyük bölümünü uyuyarak geçirir. Aşı takvimi ise iki-dört ay aralığında başlar. Uzun tüy örtüsü de altıncı aydan itibaren belirginleşir.

Sosyalleşme süreci erken başlamalıdır, çünkü farklı insanlarla, seslerle ve ortamlarla tanışmak ilerleyen dönemde dengeli bir yetişkin karakterinin temelini oluşturur. Ayrıca diş değişimi sürecinde çiğneme isteği artar; bu dönemde dayanıklı oyuncaklar hem diş sağlığını destekler hem de eşyaların zarar görmesini engeller.

Tablo notu: Dönemler genel gelişim eğilimini gösterir. Her yavrunun ilerleme hızı genetik yapısına ve sağlık durumuna göre değişir. Yavrular anneden ve kardeşlerinden 8 haftadan önce ayrılmamalıdır.

İngiliz Setter Sahiplenme

İngiliz Setter sahiplenirken sorulacak sorular hem sağlık geçmişine hem de bu ırkın yüksek tüy bakım ihtiyacına uygun bir zamanınız olup olmadığına döner. Sağlık sorularının bir kısmı yavruyu yerinde görmeyi gerektirir. Mikroçip kaydı ise resmî sahipliği güvence altına alır. Aşağıdaki tabloda hangi belgenin hangi soruyu karşıladığını topladık.

Tablo notu: Tablodaki belgeler sahiplenme sürecinde talep edilebilecek genel kayıtlardır. Ücretsiz sahiplendirme ilanlarında bunların tamamı bulunmayabilir. Böyle durumlarda köpeği devraldıktan sonra en kısa sürede veteriner kontrolünden geçirin.

İngiliz Setter Benzeri Köpek Irkları

İngiliz Setter'ın en belirgin özelliği çömelerek işaret etme davranışı ve İngiliz av köpeği kökenidir; bu özellikleri paylaşan başka işaretleyen (pointing) ırklar da vardır. Bu ırklar da kuş avında avcıyla birlikte çalışmak için geliştirilmiştir. Ancak boy, tüy uzunluğu ve kuyruk yapısı bakımından birbirlerinden ayrılırlar. Aşağıda iki yakın örneği kısa açıklamalarla listeledik.

İngiliz Pointer: FCI sınıflandırmasında Setter ile aynı bölümde (İngiliz ve İrlanda pointer/setterleri) yer alır; av kuşunu çömelerek değil dik durarak işaret eder ve tüyü kısadır.

Brittany Spaniel: Setter gibi işaretleyen bir av köpeğidir, ama daha küçük boyludur ve spaniel tipi kısa kuyruğa sahiptir.

Diğer seçenekleri görmek için tüm Köpek İlanlarını inceleyebilirsiniz.

Yukarıdaki yazı İngiliz Setter ırkı ile ilgili doğru bilgilendirme yapılabilmesi amacıyla hazırlanmıştır.

Yazar Patisenin.com kurucusu Berk İşeri'dir.

Yazının hazırlanması aşamasında aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır.

Kaynaklar:

FCI – English Setter (Standard No. 2) Resmî Irk Standardı (PDF)

Kaynaklardaki kısaltmalar: FCI (Fédération Cynologique Internationale), dünya genelinde köpek ırklarını tanıyan ve ırk standartlarını yayımlayan uluslararası kinoloji federasyonudur.