Koltukta, kıyafette ve halıda biriken tüy, kedi almayı düşünen birçok kişiyi tereddüde düşürür. Bu yüzden akla ilk gelen soru, tüy dökmeyen bir kedi olup olmadığıdır. Dökülen tüy miktarı ırka göre çok değişiklik gösterir. Bazı ırkların döktüğü tüyü evde zor fark edersiniz. Diğerlerinde ise her gün tarak ve tüy toplama rulosu gerekir.
Tüy dökmeyen kedi var mı?
Hayır, tüyü olan her kedi tüy döker. Her kedi eski tüyünü atar ve yerine yenisi çıkar. Tüysüz diye bilinen Sfenks bile tamamen çıplak değildir. Patilerinde, kulaklarının dış kenarında ve kuyruğunda kısa, ince tüyler bulunabilir.
Dökülen tüyün miktarını tüyün katmanları etkiler. Çoğu kedinin tüyü iki katmandan oluşur. Altta yumuşak ve sık bir alt tüy, üstte daha kalın koruyucu tüyler bulunur. Koruyucu tüyü seyrek olan Devon Rex, hiç olmayan Cornish Rex ve tek kat tüylü Korat az tüy döker.
Hangi kedi en az tüy döker?
En az tüy döken kediler Sfenks, Devon Rex ve Cornish Rex'tir. Bengal, Korat ve Amerikan Shorthair da az tüy döker. Tüy dökmeyen kedi diye anılan ırklar çoğunlukla bunlardır. Ancak tüy yapıları birbirinden çok farklıdır, bakımları da öyle.
Sfenks kedisi
Tüy dökmeyen kedi denince akla ilk gelen ırk budur. Derisi süet gibi ince bir havla kaplıdır. Yetişkin bir Sfenks kedisi 3,2–5,4 kilo ağırlığındadır ve ortalama 15 yıl yaşar. Koltukta neredeyse tüy bırakmaz, ama derisi tüylü kedilerinkinden daha çok bakım ister.
Devon Rex
Dalgalı kısa tüyü ve iri kulaklarıyla tanınan bu kedide koruyucu tüyler çok seyrek ve kısadır. Bu nedenle Devon Rex az tüy döker. Kırılgan tüyü için sert fırça yerine yumuşak bir bezle silmek çoğu zaman yeterlidir. Yetişkin bir Devon Rex 2,3–4,1 kilo ağırlığındadır ve 14–17 yıl, hatta daha uzun yaşayabilir.
Cornish Rex
İnce uzun gövdesi tazıyı andırır. Bu ırkta koruyucu tüy hiç yoktur. Geriye yalnız yumuşak alt tüy kalır ve bu tüy sıkı, düzenli dalgalar oluşturur. Cornish Rex az tüy döker ve düzenli tarama gerektirmez. Sert fırça dalgayı bozar. Yetişkin bir Cornish Rex 2,3–4,5 kilo ağırlığındadır.
Bengal kedisi
Benekli desenli tüyüyle tanınan bu kedi, diğer kısa tüylü ırklara göre daha az tüy döker. Haftada bir tarama yeter. Bengal kedisinde asıl zorluk tüy bakımı değil, hareket ihtiyacıdır. Bu kedi tırmanmak, kovalamak ve keşfetmek için her gün oyun zamanı ister.
Korat
Tayland kökenli bu ırkın başı kalp biçimlidir, gümüş ışıltılı mavi-gri tüyü ise kısa ve tek katlıdır. Alt tüyü yoktur. Korat bu sayede az tüy döker ve tüy bakımı çok az zaman alır.
Amerikan Shorthair
Kısa ve sert tüylü bu ırk da az tüy döker ve fazla bakım istemez. Alt tüyünü döktüğü ilkbaharda ise sık sık taramanız gerekir. Yetişkin bir Amerikan Shorthair 3,5–7 kilo ağırlığındadır ve 15–20 yıl yaşayabilir.
En çok tüy döken kedi cinsleri hangileri?
İran kedisi ile onun bir çeşidi sayılan Chinchilla, en çok tüy döken kedilerdir. İkisinin de tüyü uzun, ince ve sıktır. İran kedisinin tüyü her gün taranmazsa kolayca düğümlenip keçeleşir.
Sitemizde en çok ilan verilen British Shorthair ile Scottish Fold ise orta düzeyde tüy döker. Bu iki ırkın tüyü kısadır ama çok yoğundur. İlkbahar ve sonbaharda dökülme artar. Kısa tüy, tek başına az tüy dökmenin işareti değildir.
| Irk | Tüy dökümü | Tarama sıklığı | Tüy yapısı |
|---|---|---|---|
| Sfenks | Yok denecek kadar az | Gerekmez | İnce hav |
| Devon Rex | Az | Gerekmez, bezle silinir | Seyrek, dalgalı |
| Cornish Rex | Az | Gerekmez | Yalnız alt tüy, sıkı dalgalı |
| Bengal | Az | Haftada bir | Kısa, yoğun, ipeksi |
| Korat | Az | Seyrek | Tek kat, kısa |
| Amerikan Shorthair | Az | Seyrek, ilkbaharda sık | Kısa, sert |
| Siyam | Orta | Haftada bir | Kısa, ince, alt tüyü çok az |
| British Shorthair | Orta | Haftada bir | Kısa, çok yoğun |
| Scottish Fold | Orta | Haftada bir | Kısa, yoğun, peluş |
| Maine Coon | Orta | Haftada bir | Uzun, çift kat |
| İran kedisi | Çok | Her gün | Uzun, sık |
| Chinchilla (İran kedisi çeşidi) | Çok | Her gün | Uzun, ince |
Tarama sıklığını yalnız tüyün uzunluğu ya da dökümü belirlemez. Maine Coon uzun tüylü olsa da haftada bir taramanız yeter. Siyam kedisi ise orta düzeyde tüy döker, ama vücuduna yatık kısa tüyü fazla bakım istemez.
Az tüy döken kediler alerji yapar mı?
Evet, az tüy döken kediler de alerji yapabilir. Alerjinin asıl nedeni tüy değil, Fel d 1 adlı bir proteindir. Kedi bu proteini tükürüğünde ve derisinde üretir. Kendini yalarken proteini tüyüne bulaştırır, dökülen tüy de proteini evin her yerine taşır.
Az tüy döken bir kedi, evde dolaşan alerjen (alerjiyi tetikleyen madde) miktarını bir ölçüde azaltabilir. Ama alerjeni ortadan kaldırmaz. Tüysüz Sfenks kedileri bile bu proteini üretir. Alerji yapmayacağı bilimsel olarak kanıtlanmış (hipoalerjenik) bir kedi ırkı yoktur. Tüy dökmeyen bir kedi aramak, alerjisi olan biri için tek başına çözüm değildir.
Sibirya kedisi sık sık "alerji yapmayan kedi" diye anılır. Oysa Sibirya kedisi de Fel d 1 üretir ve üretim miktarı da aynı ırkın kedileri arasında bile değişir. Örneğin kısırlaştırılmamış erkek kediler ortalama olarak dişi kedilerden daha çok alerjen üretir.
Alerjiniz varsa ırkın adına değil, sahiplenmeyi düşündüğünüz kedinin kendisine göre karar verin. Eve almadan önce onunla aynı odada uzun süre vakit geçirin ve gözlerinizin, burnunuzun nasıl tepki verdiğini izleyin. Alerji kedi eve geldikten sonra ortaya çıkarsa, kediden ayrılmak hem sizi hem kediyi üzer.
Tüysüz kedi bakımı zor mu?
Sfenks gibi tüysüz kedilerde tarama gerekmez, ama deri ve kulak bakımı tüylü kedilerdekinden daha çok zaman alır. Tüylü bir kedide tüy, deriden salgılanan yağı emer ve dağıtır. Sfenks kedisinde bu işi görecek tüy olmadığı için yağ deride ve kıvrımlarda birikir. Bu yüzden derisini düzenli temizlemeniz gerekir.
Rex ırklarında da durum benzerdir. Seyrek tüy deri yağını yeterince dağıtamaz ve bazı kedilerde deri zamanla yağlanır. Deri yağlanırsa Rex kedilerini de ara sıra yıkamanız gerekebilir. Devon Rex'in iri kulakları ayrıca kir biriktirir. Cornish Rex'te de kulak kiri diğer kedilere göre daha hızlı birikir.
İnce tüy ya da tüysüzlük, deriyi soğuğa ve güneşe karşı korumasız bırakır. Bu kediler çabuk üşür ve sıcak köşe ararlar. Kışın evinizi sıcak tutun. Yazın da camdan doğrudan güneş alan yerleri gölgeleyin, çünkü tüysüz ya da ince tüylü kediler güneşte yanabilir.
Kedilerin tüy dökmesi nasıl azaltılır?
Tüy dökümünü durduramazsınız, ama evdeki tüyü azaltabilirsiniz. En etkili yol düzenli taramadır. Taranan tüy tarakta kalır, koltuğa ve halıya düşmez. Tarama, kedinin kendini yalarken yuttuğu tüyü de azaltır ve tüy yumağı riskini düşürür.
Kedinin tüy yapısına göre tarama sıklığını ayarlayın. Kısa tüylü kedilerde haftada bir tarama çoğu zaman yeterlidir. İlkbahar ve sonbahardaki dökülme döneminde bu sıklığı artırın. Uzun tüylü kedilerde düzenli tarama keçeleşmeyi de önler. Deriye yakın keçeleşmiş tüyü makasla kesmeyin, çünkü deriyi yaralayabilirsiniz. Bu durumda bir veterinere ya da kedi kuaförüne gidin.
Normalden fazla dökülme bir sağlık sorununun belirtisi olabilir. Deride kızarıklık, yoğun kepeklenme ya da tüysüz kalan bölgeler görürseniz kediyi veterinere götürün.
Az tüy döken kedi seçerken nelere dikkat etmeli?
Tüy dökmeyen bir kedi arayanların ilk zorluğu ilan azlığıdır. Sfenks ve Rex ırklarının ilanlarına, British Shorthair ya da Scottish Fold kadar sık rastlamazsınız. Yavru ararken beklemeye hazırlıklı olun.
Tüy dökümünü tek ölçüt saymayın. Bengal az tüy döker ama çok hareketlidir. Sfenks neredeyse tüy bırakmaz ama deri bakımı ister. Günlük düzeninize hangisinin uyduğunu baştan düşünmek, sonradan yaşanacak hayal kırıklığını önler.
Tüm kedi ırklarını görmek için Kedi İlanları sayfasını inceleyebilirsiniz.
