Köpek tuvalet eğitimi: yavrular ve yetişkinler için adımlar

Eve yeni gelen bir yavrunun halıya yaptığı ilk çiş, çoğu aileyi telaşlandırır. Oysa bu bir yaramazlık değil, yavrunun henüz öğrenmediği bir kuralın sonucudur. Doğal olarak köpekler yattıkları yeri kirletmekten kaçınır. Köpek tuvalet eğitimi bu içgüdüden yararlanır ve yavruya sizin seçtiğiniz yeri öğretir.

Tuvalet eğitimine kaç aylıkken başlanır?

Yavrunun eve geldiği gün başlayın. Yavrular yeni evlerine çoğunlukla 2 aylıkken gelir. Bu yaşta mesane küçüktür ve yavru tuvaletini uzun süre tutamaz. Yine de rutini ilk günden kurmak, eğitim sürecini çok kısaltır.

Eğitimi ertelemek işi zorlaştırır. Halıya ya da parkeye birkaç kez yapan yavru, o yeri tuvalet olarak benimser. Bu yüzden önce o alışkanlığı gidermek zorunda kalırsınız.

Yaşa göre tuvaletini tutma süresi

Pratik bir kurala göre yavru, ay olarak yaşı kadar saat tuvaletini tutabilir. 3 aylık bir yavru yaklaşık 3 saat, 4 aylık bir yavru yaklaşık 4 saat tutabilir. 2 aylık bir yavru ise çoğu zaman en fazla 1–2 saat dayanabilir. Bu süre, gündüz ve sakin geçen saatler için geçerlidir. Oyun, heyecan ve bol su süreyi kısaltır.

Tablodaki sayılar ortalamadır. Yetişkin köpeği de 8 saatten uzun süre tuvaletsiz bırakmayın. Gece kalkan yavruyu sessizce dışarı çıkarın ve oyun oynatmadan yatağına geri götürün. Böylece yavru gecenin oyun saati olmadığını öğrenir.

Köpeğe tuvalet eğitimi nasıl verilir?

Tuvalet eğitiminin özü, köpeği tuvaleti gelmeden doğru yere götürmektir. Yavru kazayı yapmadan siz harekete geçerseniz başarı kendiliğinden gelir. Altı adım işin büyük kısmını halleder:

1. Tek bir nokta seçin: Bahçede bir köşe, balkonda bir ped ya da apartmanın önündeki belirli bir çim alan olabilir. Her seferinde aynı yere gidin. Önceki tuvaletin kokusu yavruya ne yapacağını hatırlatır.
2. Kritik anları yakalayın: Uyandığında, yemekten 15 dakika kadar sonra, oyun bittiğinde ve yatmadan hemen önce yavruyu o noktaya götürün.
3. Bir kelime belirleyin: Yavru tuvaletini yaparken hep aynı kısa kelimeyi söyleyin. "Çiş" ya da "hadi" gibi bir kelime zamanla işaret hâline gelir.
4. Hemen ödüllendirin: Yavru tuvaletini yaptığı anda, en geç birkaç saniye içinde onu övün ve ödül maması verin. Eve döndükten sonra verilen ödül, yavruya neden verildiğini anlatmaz.
5. Gözünüzü ayırmayın: Eğitimin ilk haftalarında yavru evde serbestçe dolaşmamalıdır. Onu izleyemediğiniz anlarda küçük, güvenli bir alana alın.
6. Yemek saatlerini sabitleyin: Mamayı günde 3–4 öğün ve hep aynı saatlerde verin. Tuvalet saatleri de düzene girer.

Aşağıdaki günlük program, bu adımları 2–3 aylık bir yavrunun gününe yerleştirir. Saatler örnektir.

Yavrunun tuvaletinin geldiğini gösteren işaretler

Yavrular tuvaletleri gelmeden hemen önce belli davranışlar gösterir. Bunları ilk günlerde öğrenirseniz kazaların çoğunu önlersiniz:

• Burnunu yere yaklaştırıp telaşla koklar.
• Aynı noktada dönüp durur.
• Oyunu birden bırakıp odadan çıkar.
• Kapının önüne gider, kapıyı tırmalar ya da sızlanır.
• Çömelmeye başlar.

Bu işaretlerden birini gördüğünüzde yavruyu sakince kucağınıza alın ve tuvalet noktasına götürün. Yürüyerek gitmesini beklerseniz yolda yapabilir.

Pede ve dışarıya alıştırma

Yavruyu pede mi dışarıya mı alıştıracağınız, evinize ve yavrunun aşı durumuna bağlıdır. Aşıları tamamlanmamış yavru, başka köpeklerin dolaştığı parka ve kaldırımlara çıkmamalıdır. Parvovirüs gibi hastalıklar bu alanlarda bulaşabilir. Bu dönemde ped ya da yalnızca yavrunuzun kullandığı bir bahçe güvenli seçeneklerdir. Dışarı çıkmaya ne zaman başlayabileceğini veterinerinize sorun.

Apartmanda yaşayanlar için ped ilk aylarda iş görür. Pedi kapıya yakın, sabit bir yere koyun ve yerini sık değiştirmeyin. Yavru pede düzenli gitmeye başlayınca dışarıya geçişi adım adım yapabilirsiniz:

1. Pedi birkaç günde bir kapıya biraz daha yaklaştırın.
2. İlk dışarı çıkışlarda kullanılmış bir pedi yanınıza alıp tuvalet noktasına serin. Tanıdık koku yavruyu rahatlatır.
3. Her başarılı çıkışta evdekinden değerli bir ödül verin.
4. Çıkışlar düzene oturunca evdeki pedi kaldırın.

Ped ile dışarıyı uzun süre birlikte kullanmak bazı köpeklerin kafasını karıştırır. Köpek, evin içinde de tuvalet yapmanın serbest olduğunu düşünebilir. Pedi gerekiyorsa yalnızca kısa süreli bir ara adım olarak kullanın.

Sirke ve tuvalet eğitimi spreyi işe yarar mı?

Köpeğin tuvalet eğitiminde ne sirke ne de sprey rutinin yerini tutar. Yine de sirke kazaları temizlerken işe yarayabilir, sprey ise yavruyu yönlendirir. Kazada asıl amaç kokuyu tamamen yok etmektir, çünkü köpek kokusunu aldığı yere yine tuvalet yapar.

Sulandırılmış beyaz sirke idrar kokusunu bir ölçüde bastırır. Ancak kokuya yol açan bileşikleri tamamen parçalamaz. Bu iş için evcil hayvan lekelerine özel, enzimli temizleyiciler daha etkilidir. Amonyaklı temizleyicilerden kaçının, çünkü idrarı andıran kokular köpeği aynı yere çeker. Çamaşır suyunu amonyakla ya da sirkeyle asla karıştırmayın. Zehirli gaz çıkar.

Tuvalet eğitimi spreyleri iki çeşittir. Çekici spreyler pede sıkılır ve yavruyu oraya yönlendirmeyi amaçlar. Uzaklaştırıcı spreyler ise yavrunun tuvalet yapmasını istemediğiniz yerlere sıkılır. Sprey yalnızca yardımcı bir araçtır. Yavruyu doğru saatte doğru yere götürmüyorsanız tek başına sonuç vermez. Enzimli temizleyici, ped ve ödül maması dahil, yavru için ilk gün gereken her şey Yavru köpek ihtiyaç listesi sayfasında sıralanır.

Tuvalet eğitimi ne kadar sürer?

Yavru köpeklerde tuvalet eğitimi çoğunlukla 4–6 ayda düzene oturur. Bazı köpeklerde bu süre bir yılı bulabilir. İlk haftalarda belirgin bir ilerleme görürsünüz, ama arada kaza olması normaldir. Günlük düzen bozulduğunda kazalar artabilir.

Küçük ırk köpeklerde tuvalet eğitimi sabır ister, çünkü mesaneleri ufaktır. Örneğin yetişkin bir Chihuahua yalnızca 1–3 kg ağırlığındadır. Bu köpeklerin bıraktığı lekeler de kolay gözden kaçar. Bu yüzden bu köpekleri sık sık dışarı çıkarın ve evde yakından izleyin.

Kaza olduğunda yavruyu azarlamayın ve burnunu kirlettiği yere sürtmeyin. Bu davranış yavruya tuvaletin yasak olduğunu değil, sizin önünüzde yapmanın tehlikeli olduğunu öğretir. Sonuçta yavru kanepenin arkasına ya da yatağın altına saklanarak yapmaya başlar. Kazayı sessizce temizleyin ve bir sonraki çıkışı öne çekin.

Eğitimli köpek neden eve tuvalet yapar?

Aylardır temiz olan köpek birden kaza yapmaya başladıysa önce sağlık sorunundan kuşkulanın. İdrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı, böbrek hastalığı ve şeker hastalığı sık idrara çıkmaya yol açar. Köpeğiniz her zamankinden çok su içiyorsa ya da idrarında kan görüyorsanız veterinere gidin.

Sağlık sorunu yoksa sebep çoğunlukla davranışsaldır:

• İşaretleme: Kısırlaştırılmamış erkek köpekler bacak kaldırıp duvara ve kapı kenarına az idrar bırakır. Bu, tuvalet ihtiyacı değil bölge işaretidir.
• Heyecan işemesi: Bazı yavrular sahibi eve gelince ya da sevilince birkaç damla kaçırır. Çoğu büyüdükçe bu durumdan kurtulur.
• Stres ve değişiklik: Taşınma, eve yeni bir bebek ya da hayvan gelmesi ve uzun yalnızlık köpeğin tuvalet düzenini bozabilir.
• Yaşlılık: İleri yaşta idrar yolundaki kaslar zayıflar ve bazı köpekler idrar kaçırır. Bu durum tedavi edilebilir. Veterinere danışın.

Sebebi bulduktan sonra temel kurallara dönün. Dışarı çıkışları sıklaştırın, başarıyı ödüllendirin ve kaza yerlerini enzimli temizleyiciyle silin.

Yetişkin köpeğe tuvalet eğitimi

Tuvalet düzenine yetişkin bir köpek de alışabilir. Sokaktan ya da barınaktan gelen köpekler ev içinde tuvalet yapılmayacağını hiç öğrenmemiş olabilir. Tuvaletlerini saatlerce tutabildikleri için kaza riskleri yavrudan azdır. Yine de eski alışkanlıklar süreci uzatabilir.

Böyle bir köpeğe yeni bir yavruymuş gibi davranın. Adımlar aynıdır. İlk iki hafta onu uyanınca, her yemekten sonra ve yatmadan önce dışarı çıkarın. Evde serbest dolaşma alanını kazasız geçen her haftayla genişletin. Kazalara ayrılık kaygısı gibi bir sorun eşlik ediyorsa eğitmenden destek almak süreci kısaltır.

Yavru almayı düşünüyorsanız tuvalet noktasını ve pedi yavru eve gelmeden hazırlayın. Köpek İlanları sayfasında her ırk için ayrı bir ilan listesi bulunur.