Kedilerde kusma, basit bir mide rahatsızlığından acil müdahale gerektiren durumlara kadar farklı nedenlerle görülebilir. Bu yüzden kusmanın zamanını, sıklığını ve eşlik eden belirtileri not edin. Altta yatan neden çoğu zaman bu ayrıntılarda gizlidir.
Kusmanın en yaygın nedenleri
Kedinin kusmasının en sık nedenlerinden biri tüy yutmasıdır. Bu durum, uzun tüylü kedilerde daha belirgin olabilir. Örneğin İran Kedisi'nin uzun ve yoğun tüy yapısı, tüy yumağı oluşumunu artırabilir.
Ayrıca hızlı yemek mideyi zorlayabilir. Bazı kediler mamayı çiğnemeden yutar. Bu yüzden kısa süre sonra mide içeriğini çıkarabilir.
Bunun yanında ani mama değişimi de etkili olabilir. Yeni mamaya birden geçmek mideyi bozabilir. Bozulmuş yiyecekler, ev bitkileri ve yabancı cisimler de kusmaya yol açabilir.
Öte yandan kedinin kusması, bazen sindirim sistemi dışındaki sorunlarla da ilişkili olabilir. Böbrek, karaciğer ve pankreas kaynaklı sorunlar buna örnektir. Böyle durumlarda halsizlik ve iştahsızlık da görülebilir.
Özellikle parazitler, yavru kedilerde mideyi hassaslaştırabilir. Dışkıda değişim, kilo alamama ve karında şişlik görülebilir. Kusma tekrarlıyorsa bu belirtileri veterinere söyleyin.
- Tüy yumağı birikmesi
- Hızlı yeme
- Ani mama değişimi
- Fazla ot yeme
- Yabancı cisim yutma
- Parazitler
- Mide ve bağırsak iltihabı
- Karaciğer, böbrek veya pankreas sorunları
- Stres ve çevre değişikliği
- Bozulmuş yiyecek tüketimi
Hangi kusmalar bazen normal kabul edilir?
Bazı kedilerde seyrek kusma görülebilir. Özellikle kusma sonrası hızla toparlanıyorsa durum daha hafif olabilir.
En bilinen örnek tüy yumağı çıkarmaktır. Bunun yanında hızlı yedikten sonra az miktarda mama da gelebilir. Ancak kediniz kısa sürede normale dönse bile kusma tekrarlıyorsa veya başka belirti ekleniyorsa bu durum normal kabul edilmemelidir.
| Durum | Daha çok normal olabilir | Veterinere başvurulmalı |
|---|---|---|
| Tüy yumağı | Seyrek olur, sonra rahatlar | Sık tekrar eder, iştah düşer |
| Hızlı yeme sonrası kusma | Hemen sonra az miktarda mama gelir | Her öğünde olur |
| Ot yedikten sonra kusma | Nadir olur, genel hâli iyidir | İshal veya halsizlik eşlik eder |
| Mama değişimi | Kısa sürer, hafiftir | Aynı gün içinde tekrarlarsa veya halsizlik eklenirse |
Normal gibi görünen kusmaları da kayda alın. Bu bilgi veteriner için değerlidir.
Ayrıca bazı kediler aç kalınca da kusabilir. Özellikle sabah erken saatlerde sarı sıvı görülebilir. Bu durum sık oluyorsa veteriner kontrolü gerekir.
Kusma sıklığı da ipucu verir. Üç ayda bir olan tüy yumağıyla haftada iki kez görülen tablo aynı şekilde değerlendirilmez. Bu yüzden genel hâli iyi görünse bile tekrarlayan kusma araştırılmalıdır.
Veterinere gitmeniz gereken uyarı işaretleri
Bazı belirtiler, beklememeniz gerektiğini gösterir. Özellikle yavru, yaşlı ve kronik hastalığı olan kedilerde daha hızlı hareket edin. Çünkü bu gruplarda susuzluk çabuk gelişir.
- Aynı gün içinde birkaç kez kusma
- 24 saatten uzun süren kusma
- Kusmukta kan veya kahve telvesi görünümü
- Şiddetli halsizlik ve saklanma
- Su içememe veya içtiğini çıkarma
- İshal veya sıcak ortamla açıklanamayan ısı artışı
- İştahsızlık ve kilo kaybı
- İp, oyuncak parçası veya kemik yutma şüphesi
Karın bölgesinde şişlik varsa acil değerlendirme gerekir. Sürekli öğürüp kusamamak da bir uyarı işaretidir. Zehirli bir madde yutmuş olabileceğini düşünüyorsanız zaman kaybetmeyin.
Tuvalet alışkanlığındaki değişime de dikkat edin. Örneğin daha az idrar yapma veya kum kabına sık gitme bir ipucu olabilir. Kusmayla birlikte bu belirtiler varsa beklemeyin.
Bunun yanı sıra ağızda salya artışı, kötü koku ve yutkunma zorluğu da görülebilir. Bu belirtiler ağız içi sorunlarını veya yabancı cisimleri düşündürebilir. Bu nedenle evde müdahale etmeye çalışmayın.
Kulakların sıcak olması, ateşin güvenilir bir göstergesi değildir. Isı artışına halsizlik ya da iştahsızlık eşlik ediyorsa klinik muayene gerekir.
Kusma ile geri çıkarma aynı şey mi?
Birçok kişi bu iki durumu karıştırır. Oysa bunlar aynı şey değildir. Bu ayrımı yapmak, sorunun kaynağını anlamaya yardımcı olur.
Kusmada genellikle öğürme olur. Karın kasları kasılır ve mide içeriği dışarı gelir. Örneğin sıvı, köpük, safra veya yarı sindirilmiş mama görülebilir.
Geri çıkarmada ise durum daha pasiftir. Kedi çoğu zaman zorlanmadan sindirilmemiş mamayı ağzından çıkarır. Bu durum yemek borusundan kaynaklanabilir.
Yemekten hemen sonra silindir şeklinde mama çıkıyorsa geri çıkarma akla gelir. Bir süre sonra gelen içerik ve karın kasılması ise daha çok kusmayı düşündürür. Koku değişebilir. Ancak tek başına ayırt edici değildir. Mümkünse videoya almak veteriner için yararlı olur.
Basık yüzlü ırklarda yüz ve ağız yapısı nedeniyle yutma güçlüğü veya geri çıkarma daha sık fark edilebilir. Bu kedilerde mamanın tane boyutuna, yeme hızına ve yemekten hemen sonra mamayı geri çıkarıp çıkarmadığına dikkat edin.
Kusmuğun rengi ve içeriği ne anlatabilir?
Görünüm tek başına tanı koydurmaz. Yine de sorunun yönünü anlamaya yardımcı olur. Bu nedenle en doğrusu, bunu not edip veterinerle paylaşmaktır.
Sarı köpük veya sıvı, boş mide ve safrayla ilişkili olabilir. Özellikle sabah aç karnına görülmesi mümkündür. Sık olursa mide ve bağırsak sorunları araştırılmalıdır.
İçinde sindirilmemiş mama varsa hızlı yeme akla gelir. Ayrıca köpüklü beyaz kusma mide tahrişiyle ilişkili olabilir. Tüy yumağı, tüylü bir kitle hâlinde çıkabilir.
Kırmızı kan, koyu pıhtı veya kahve telvesi görünümü acil değerlendirme gerektirir. Sarı-yeşil safralı içerik tek başına acil anlamına gelmez. Ancak sık tekrarlıyorsa, ağrı, halsizlik veya su tutamama eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir. Çok koyu, kötü kokulu veya dışkı benzeri içerik ise daha ciddidir.
Şeffaf sıvı kusma bazen mide boşken görülür. Ancak gün içinde sık tekrarlıyorsa susuzluk riski doğar. Özellikle içtiği suyu da çıkarıyorsa hızlı hareket edin.
Parlak renkli ip, plastik veya yabancı madde fark ederseniz çekmeyin. Özellikle ağızdan veya makattan görülen ip tehlikelidir. Bu durumda doğrudan muayene gerekir.
Evde ilk anda ne yapabilirsiniz?
Tek seferlik kusma varsa ve genel hâli iyiyse kısa süre gözlemleyebilirsiniz. Ancak aynı gün içinde tekrar olursa veterinerle görüşün. Suyu tutamazsa beklemeyin. Yavru ya da yaşlıysa, kan varsa ya da yabancı cisim veya zehir şüphesi varsa aynı gün yardım alın.
Önce kedinizin genel hâlini değerlendirin. Nefesi, duruşu ve davranışı size ipucu verir. Ardından sessiz bir yerde dinlenmesini sağlayın.
- Kusmanın saatini ve sayısını not edin.
- Yakın zamanda ne yediğini hatırlamaya çalışın.
- Su içip içmediğini gözlemleyin.
- Kusmukta tüy, kan veya yabancı cisim olup olmadığını kontrol edin.
- Ev bitkilerini, deterjan kalıntılarını, açıkta duran yiyecekleri, ipi ve küçük oyuncakları ortamdan kaldırın.
Kedinizi zorla beslemeyin. Ayrıca insan ilacı vermeyin. Şikâyet sürerse veya kötüleşirse veteriner hekime başvurun.
Yavru kedinizin kilo alımının durup durmadığını yavru kedi kilo hesaplayıcıyla düzenli takip edebilirsiniz.
Su kabını temiz ve kolay ulaşılabilir bir yerde tutun. Kusma sonrası susuz kalma riski hızla artabilir.
Kusmayı azaltmak için günlük bakımda neler değiştirilebilir?
Bazı küçük rutin değişiklikler birçok kedide işe yarar. Amaç mideyi yormamak ve tüy yutmayı azaltmaktır. Bunun için kedinizi düzenli gözlemleyin.
Mamayı birden değil, kademeli olarak değiştirin. Günlük porsiyonu küçük öğünlere bölün. Hızlı yiyorsa geniş tabak veya yavaş yeme aparatı deneyin.
Düzenli tarama tüy yumağını azaltır. Bu uygulama özellikle uzun tüylü kedilerde daha etkilidir.
Su tüketimini artırmak da destek olabilir. Ayrıca birden fazla su kabı koyabilirsiniz. Stresli kedilerde ortam değişiklikleri ve düzensiz beslenme de kusmayı tetikleyebilir.
Meraklı ve hareketli kediler ip, lastik bant, plastik veya küçük cisimler yutabilir. Bunları ortalıkta bırakmayın.
Mama kabını temiz tutun. Eski mama artıkları mideyi rahatsız edebilir. Ayrıca yağlı ödülleri sık vermek bazı kedilerde kusmayı artırabilir.
Tüy bakımı dönemsel olarak değişebilir. İlkbahar ve sonbaharda dökülme artabilir. Bu dönemlerde tarama sıklığını artırmak işe yarayabilir.
Son olarak stres ve hareket hastalığı da bazı kedilerde kusmayı tetikleyebilir. Özellikle araba yolculuğu sırasında kusma oluyorsa bu olasılık akılda tutulmalıdır.
Yavru, yetişkin ve yaşlı kedilerde kusma farklı mı değerlendirilir?
Evet, yaş grubu yaklaşımı değiştirir. Yavru kediler sıvı kaybını daha zor tolere eder. Bu yüzden daha çabuk kötüleşebilirler.
Yetişkin kedilerde tek seferlik ve genel hâlin bozulmadığı kusmalar daha hafif nedenlere bağlı olabilir. Ancak tekrar eden, kilo kaybının eşlik ettiği veya davranış değişikliğiyle görülen kusma araştırılmalıdır.
Yaş ilerledikçe böbrek, tiroit ve sindirim sistemi sorunları daha sık görülebilir. Bu nedenle kedinizin hangi yaşam döneminde olduğunu kabaca anlamak için kedi yaşı hesaplama aracından yararlanmak, bakım planı açısından fikir verebilir.
Yavru kedilerde parazitler ve beslenme hataları daha sık görülür. Yaşlı kedilerde ise kilo kaybı ve su tüketimindeki değişim daha anlamlıdır. Bu yüzden aynı kusma her yaşta aynı şeyi düşündürmez.
Ayrıca uzun tüylü yaşlı kediler kendi bakımını daha az yapabilir. Buna rağmen yuttukları tüyler mideyi zorlayabilir. Bu noktada sık tarayarak yardımcı olmak faydalıdır.
Veteriner randevusuna giderken hangi bilgileri hazırlamalısınız?
Doğru bilgi tanıyı hızlandırır. Bu nedenle kısa notlar çok işe yarar. Mümkünse kusmuğun fotoğrafını çekin.
- Kusmanın başlama zamanı
- Gün içindeki tekrar sayısı
- Kusmuğun rengi ve içeriği
- Son günlerde değişen mama veya ödül
- Bitki, ip, oyuncak veya ilaç teması
- İshal, halsizlik, iştahsızlık gibi eşlik eden belirtiler
Birden fazla kediniz varsa hangisinin kustuğunu netleştirin. Gerekirse ayrı takip yapın. Bazı ırklarda tüy yapısı, yüz şekli veya hareketlilik gibi özellikler kusmanın olası nedenlerini etkileyebilir. Veterinere giderken kedinizin ırkını da belirtin.
Ayrıca son parazit uygulaması ve beslenme düzeni de sorulabilir. Son günlerde eve gelen yeni eşya veya bitkiyi de hatırlamaya çalışın. Taşıma sırasında sakin kalması için sevdiği örtüyü yanınıza alın.
Kedinizde kusma tekrarlıyorsa evde izlemek yerine muayene planlayın. Özellikle neden belirsiz kalıyorsa gecikmeyin.
